Vücudumuzda biyokimyasal tepkimelerin oluşumu için gerekli olan ve soluduğumuz hava ile aldığımız oksijen, bazı durumlarda hücrelere zarar veren serbest radikaller denen toksik ögeleri oluşturur. Bu olaya oksidasyon denir.
Serbest radikaller vücutta meydana gelen metabolik olaylar sonrasında oluşabileceği gibi, UV ışınlar, radyasyon, çevre kirliliği, sigara dumanına maruz kalınması, enfeksiyon, besin katkı maddeleri, yoğun stres, alkol ve bazı ilaçların alımı ile de oluşabilmektedir.
Serbest radikaller bağışıklık sistemini olumsuz etkileyerek kalp damar hastalıkları, kanser gibi sağlık problemlerine yol açmakla birlikte erken yaşlanmanında en önemli nedenidir.
Antioksidanlar vücuttaki oksidasyonu önleyerek serbest radikallerin oluşumunu engeller veya zararlı etkilerini azaltırlar.
Yapılan araştırmalar A, C, E vitaminlerinin, selenyum ve çinko gibi vücut için elzem minerallerin, sebze ve meyvelerde bulunan flavonodlerin bağışıklık sistemini güçlendiren ve antikenserojenik (kanser oluşumunu engelleyici) etki gösteren antioksidanlar olduğunu göstermektedir.
Antioksidanların Besinsel Kaynakları
Genel olarak sıralamak gerekirse birçok sebze, meyve, ceviz, fındık, bitkisel yağlar, kırmızı ve beyaz et, balık, tahıllar gibi gıdalar antioksidan açısından oldukça zengindir. Antioksidan türlerine göre genel anlamda gıdaları sıralamak gerekirse;
A Vitamini: Havuç, domates, kayısı, şeftali, ıspanak, lahana, brokoli gib yeşil-sarı meyve ve sebzeler, balık, karaciğer, süt ve yumurta A vitaminin en zengin kaynaklarıdır.
C Vitamini: Maydanoz, biber, ıspanak, brokoli gibi koyu yeşil sebzeler, limon, portakal, greyfurt, mandalina, çilek, kızılcık, kuşburnu ve kiraz bo miktarda C vitamini içermektedir.
E Vitamini: Bitkisel sıvı yağlar, badem-fındık-ceviz gibi yağlı tohumlar, tahıl taneleri, kurubaklagiler ve yeşil yapraklı sebzeler E vitamininden zengindir.
Selenyum: Balık ve deniz ürünlerinde, et, yürek, böbrek gibi sakatatlarda, tahıl ürünleri ve kurubaklagillerde selenyumdan zengin kaynaklardır.
*Selenyum içeren besinlerin içerdiği selenyum miktarı yetiştiği toğrağa bağlı olarak değişir.
Çinko: Et, süt, peynir,yumurta, balık ve deniz ürünleri gibi hayvansal gıdaların çinko içeriği yüksektir. Aynı zamanda tam tahıl ürünleri ve kurubaklagiller de iyi çinko kaynaklarıdır.
Flavonoidler: Doğada bulunan tüm sebze ve meyveler antoksidan etki gösteren flavonoidlerin br yada bir kaçını içeririr.Bu gıdaların dışında bazı fitokimyasalları ve vitamin benzerleri vardır. Flavonoid ve Polifenol : Soya sosu, kırmızı şarap, mor üzüm, nar, kızılcık, çay
Likopen : Domates ve domates ürünleri, greyfurt, karpuz
Lutein : Brokoli, kivi, brüksel lahanası ve ıspanak gibi koyu yeşil sebzeler
Lignan : Keten tohumu, yulaf ezmesi, arpa, çavdar
Vitamin benzeri antioksidanlar : Koenzim Q10 , Glutatyon
Vücudumuzda üretilen antioksidanlar Superoksit dismutaz, Katalaz , Glutatyon peroksidaz
