Devlet Su İşleri (DSİ) 7. Bölge Müdürlüğü'nde uzun yıllar görev alan İnşaat Mühendisi Murat Şenel, Samsun'da geçtiğimiz haftalarda üst üste yaşanan sel felaketi ve taşkınlara ilişkin kizilirmakgazetesi.com'a özel önemli açıklamalarda bulundu.
DSİ'nin taşkın riskini azaltmak için bir yere set veya baraj vasıtasıyla taşkın kontrol tesisi kurduğunu kaydeden Şenel, "Taşkını yüzde 100 kontrol edecek bir tesis yapamayız. Bunun zaten dünyada da örneği yok. Buradaki en büyük hata; DSİ bir yere taşkın kontrol merkezi kurduğunda belediyenin hemen etrafını imara açıyor olmasıdır" dedi.
Taşkın risk raporları Büyükşehir Belediyesi'ne gönderilmiş
DSİ'de Samsun için yıllar önce taşkın riskine karşı birçok rapor hazırlandığını anlatan Murat Şenel, "DSİ'de 1980 yılında Samsun'da kent içi dereleri ıslahı raporu hazılandı. Ancak buna uyan olmadı. İkinci olarak Atakum için 1983 yılında imara yönelik planlamalar yapılmış. Onlara da uyulmamış. 2015 yılında Yeşilırmak ve Kızılırmak için taşkın yönetim planları hazırlanmış. Burada bütün taşkına sebebiyet verecek dereler, hatalı yapılmış köprüler revize edilmesi önerilmiş. Ancak bunlara da kimse riayet etmemiş. Gelinen noktada alt yapı yetersiz kalmış. 2020 ve 2022 yıllarında Canik, İlkadım ve Atakum için DSİ yine revize imar çalışmasına yönelik taşkın yapabilecek bütün dereleri ve müdahale edilecek dereleri ilgili belediyelere ve büyükşehir belediyesine de gönderilmiş" bilgisini paylaştı.
İlkadım halk ekmek fabrikası ve otogar dere yatağına kurulmuş!
Öte yandan Samsun'daki imar planlamalarına ilişkin de çarpıcı açıklamalarda bulunan Şenel, "Ankara yolu üzerindek Beypınar deresi var. İlkadım Belediyesi'nin de bu dereyatağında kurduğu halk ekmek fabrikası var. Burası eski bir dereyatağı. Belediye burayı kapatmış yol olarak kullanmış. DSİ'nin izni yok! Daha güzel bir örnek vereyim. Kıran Mahllesinde otogara inen yolda toplu konutların arasından geçen bir dereyatağı var. Geçen ki selde Ankara yolu üzerindeki bir taksi şöförü az daha ölüyordu. Altta dere yok gibi gözüküyor. Ancak dereyatağının üzerine getirmişler otogarı dikmişler. DSİ bunlara da dikkat çekmiş. Yine Atakum'da birçok üstü kapalı dere var" ifadelerini kullandı.
"Büyükşehir'in gereksiz müdahaleleri sonucu taşkınlar yaşanıyor"
Samsun'un alt yapısındaki eksikliklere değinen Şenel, "Büyükşehir Belediyesinin gereksiz müdahaleleri sonucu yağışa bağlı taşkınlar yaşanıyor. Yağmur suyu kollektör hatlarının çalışmaması, denize çıkış ağızlarının kapalı olması, önemli derelerin tamamen karayolu veya kent içi yolu olarak kullanılması nedeniyle yağan yağmurun tamamı akışa geçiyor. Ve şu andaki tesislerde yetersiz kalıyor. Yağan yağmurlar Samsun için çok ciddi yağmurlar değil. Daha fazla yağmur yağışı da aldığı oldu Samsun'un. Burada sistemi yönetememek, mevcut bilimsel raporlara uygun hareket etmemek ve DSİ'nin ikazlarına dikkate alınmamasından kaynaklanan sıkıntılardır" dedi.
"Salıpazarı Barajı taşkın riskini ancak yüzde 20 azaltır"
Son olarak inşaatı tamamlanamayan ve Salıpazarı, Çarşamba, Terme ve Ayvacık'a içme suyu sağlayacak, ayrıca taşkın riskini azaltacak olan Salıpazarı Barajı'na ilişkin konuşan Şenel şunları kaydetti: "DSİ'de çalıştığım dönem Salıpazarı Barajı'nın planlamalarını yöneten Şube Müdürü idim. Ön inceleme raporunda burada bir taşkın hacmi bıraktık. Yaklaşık 1540 hektarlık bir arazi sulanacak. Artı Çarşamba, Terme, Salıpazarı ve Ayvacık'ın 2050 yılına kadar ki içme suyu ihtiyacı karşılanacaktı. Buradaki çalışma metodumuz buydu. Salıpazarı Barajı'nın tek başına Terme'nin taşkınlarını önlemesi mümkün değil. Bu bir şehir efsanesi! Bu tesis ancak yüzde 20'si kadar kısma bir katkı sağlıyor. Ama asıl problemli kısım, burada iki tane dere var. Yeşildere ve Konakören dereleri için DSİ geçen yıl ihalesini yaptı. Burada taşkın kontrol tesisi. Yani buradaki yağış sularını kontrollü bir şekilde yatağa bırakacak ve iki proje yapımı ve planlaması ihale edildi. Terme'ye gelmeden Konakören yerleşimi var. Yakınlarında da dinlendirici bir havuz inşaatı devam ediyor. Terme'nin içerisinden de daha önceki yıllarda DSİ tarafından yapılan projede bin 173 metreküp saniyede su geçmesi önerilmiş ama belediye buna uygun hareket etmemiş. Şu anda Terme'nin içerisindeki duvarlarda yaklaşık 500 metreküp su geçebiliyor. Dolayısıyla DSİ şunu yapıyor; biz kamulaştırma yapamayız. 80 metreye çıkaramayız düşüncesiyle kent için 50 metrede tutuyor. Yeşildere ve Konakören dereleri üzerinde iki adet taşkın kontrol tesisi yapacak. Yine Konakören'in olduğu yerde bir dinlendirme havuzu yapacak. Ve Salıpazarı Barajı'nın da asıl amacı içme suyu ve sulama yapmak. Bir miktar da taşkını önlerse Terme'nin içinde taşkın riski azalmış olur."
Ercan ÜSLÜ
